Τι είναι η θέωση;

Συμμετοχή, όχι απορρόφηση

Η Ορθοδοξία διδάσκει αιώνια διάκριση μεταξύ Δημιουργού και δημιουργήματος. Ο άνθρωπος δεν γίνεται ποτέ δεύτερη θεία ουσία, δεν διαλύεται μέσα στον Θεό ούτε παύει να είναι άνθρωπος. Θέωση σημαίνει κατά χάριν συμμετοχή στη ζωή, στο φως, στην αγιότητα και στην αγάπη του Θεού, παραμένοντας πλήρως κτιστός και προσωπικός.

Μια συνηθισμένη εικόνα είναι το σίδερο στη φωτιά: γίνεται φωτεινό και θερμό μετέχοντας στη φωτιά, χωρίς να γίνεται φωτιά κατά τη φύση. Κάθε εικόνα έχει όρια, αλλά αυτή διατηρεί και την πραγματική μεταμόρφωση και την πραγματική διάκριση.

Το βιβλικό κέντρο

Η Β΄ Πέτρου μιλά για το να γίνουμε «κοινωνοί της θείας φύσης». Ο Χριστός προσεύχεται να είναι οι μαθητές Του ένα όπως ο Πατέρας και ο Υιός είναι ένα. Ο Παύλος περιγράφει πιστούς που μεταμορφώνονται από δόξα σε δόξα και δεν ζουν πλέον ως απομονωμένοι εαυτοί, αλλά με τον Χριστό να ζει μέσα τους.

Αυτά τα κείμενα δεν περιγράφουν μόνο ηθική μίμηση. Μέσω της Ενανθρώπησης, του Σταυρού, της Ανάστασης, της Ανάληψης και της δωρεάς του Πνεύματος, η ανθρώπινη φύση θεραπεύεται και οδηγείται σε κοινωνία με τον Θεό. Η θέωση ονομάζει την πληρότητα αυτής της σωτηρίας.

Ο Χριστός γίνεται άνθρωπος για να μετέχει η ανθρωπότητα στη θεία ζωή

Ο Υιός προσλαμβάνει καθετί αληθινά ανθρώπινο εκτός από την αμαρτία. Ό,τι ενώνεται μαζί Του θεραπεύεται. Η ανάστασή Του νικά τον θάνατο και η ανάληψή Του φέρνει τη δοξασμένη ανθρωπότητα σε κοινωνία με τον Πατέρα. Η σωτηρία επομένως δεν είναι φυγή από την ανθρώπινη ύπαρξη, αλλά εκπλήρωση της ανθρώπινης κλήσης.

Οι άγιοι δείχνουν διαφορετικές ανθρώπινες προσωπικότητες που γίνονται φωτεινές, αντί να σβήνονται. Η αγιότητα δεν ισοπεδώνει τη διαφορά· ελευθερώνει κάθε άνθρωπο από την παραμόρφωση της αμαρτίας, ώστε να γίνει πιο αληθινά ο εαυτός του μέσα στην κοινωνία.

Πώς βιώνεται η θέωση

• Το βάπτισμα και το Χρίσμα ενώνουν τον άνθρωπο με τον Χριστό και δίνουν το Άγιο Πνεύμα.
• Η Ευχαριστία τρέφει την κοινωνία με τον Χριστό μέσα στο Σώμα Του, την Εκκλησία.
• Η προσευχή, η νηστεία, η εξομολόγηση και το έλεος συνεργούν με τη θεραπευτική χάρη.
• Η Γραφή και η λατρεία ανακαινίζουν τον νου και διδάσκουν την καρδιά να αγαπά.
• Ο πόνος που προσφέρεται με πίστη μπορεί να γίνει τόπος κάθαρσης και συμπόνιας, ποτέ λόγος να αγνοούμε την αδικία ή να παραμελούμε τη φροντίδα.

Η θέωση είναι δώρο και πορεία μιας ολόκληρης ζωής

Καμία τεχνική δεν επιβάλλει την ένωση με τον Θεό. Η χάρη είναι η άκτιστη θεία ενέργεια που προσφέρεται ελεύθερα, και κάθε ανθρώπινη ανταπόκριση γίνεται δυνατή χάρη σε αυτό το δώρο. Ωστόσο, η χάρη δεν αντιμετωπίζει τους ανθρώπους ως παθητικά αντικείμενα· η αγάπη καλεί σε ελεύθερη συνέργεια, μετάνοια και επιμονή.

Η θέωση αρχίζει τώρα, αλλά ολοκληρώνεται πέρα από τον θάνατο, στην ανάσταση και στη Βασιλεία. Η πρόοδος μπορεί να είναι αληθινή χωρίς να γίνεται αυταρέσκεια. Όσο περισσότερο πλησιάζει κανείς το θείο φως, τόσο πιο καθαρά βλέπει την ανάγκη του για έλεος και την αξιοπρέπεια κάθε συνανθρώπου.